HGR
Enkele Renkumse oorlogsslachtoffers
Hans Braakhuis

laatste update: augustus 2018
Hieronder, een vast niet compleet overzicht van Renkumse oorlogsslachtoffers.

Wanneer is men een oorlogsslachtoffer?

Oorlogsslachtoffers zijn volgens de OGS (Oorlogsgraven Stichting) definitie burgers en militairen die in de strijd met de vijand of door hun handelingen of houding tegenover de vijand het leven hebben verloren. Ook mensen die tijdens de door de vijand opgelegde internering of vervolging overleden zijn, rekenen we hiertoe.
Mensen die zijn omgekomen door oorlogsgeweld zoals een beschieting of bombardement, maar ook de mensen die de oorlog overleefd hebben en hun ervaringen altijd met zich hebben meegedragen omschrijven wij als ‘slachtoffer van de oorlog’.

Oorlogsgraven Stichting
En eigenlijk kan de naaste familie zelf ook een overledene aanmerken als oorlogsslachtoffer. Overleden vanwege gebrekkige medische hulp, ondervoeding, etc. etc.

Als men een door de OGS erkend oorlogsslachtoffer is, dan is het aan de naaste familie om te kiezen voor een zogenaamd Rijksgraf, waarbij er de bekende OGS grafsteen geplaatst wordt, of om te kiezen voor een Particulier graf, waarbij men zelf een grafmonument kiest, afhankelijk van lokale verordeningen.
Voor de nabestaanden zijn aan de inrichting en het onderhoud van het Rijksgraf geen kosten verbonden. Bij een particulier graf gelden de gebruikelijke lokale regels.

Heel veel graven van oorlogsslachtoffers zijn niet als zodanig herkenbaar. Soms zie je in een tekst: vermoord 1943, met de naam van een Duits concentratiekamp, dat maakt alles duidelijk.

Het valt me op dat de Engelse, Poolse (Airborne) Canadese en Nederlandse militairen die in de jaren 40-45 omkwamen veelal buiten beeld blijven. Bij de OGS staan enkele wel geregistreerd omdat ze op een burger begraafplaats liggen.

Aanvullen en corrigeren gegevens. Helpt u mee!

De grafsteen op een Rijksgraf van de Nederlandse Oorlogsgravenstichting (OGS) is heel herkenbaar.
Nedelandse Oorlogsgraven Stichting

Oorlogsslachtoffers zijn te onderscheiden in gesneuvelde Nederlandse militairen, de omgekomen verzetsstrijders, de niet uit de concentratiekampen teruggekeerde Joodse inwoners, de omgekomen geallieerde militairen, de mensen die om het leven kwamen tijdens de strijd in Azië. In een andere categorie slachtoffers vallen de slachtoffers van bombardementen en beschietingen. De gewone burgers, die zich op het verkeerde moment op de verkeerde plaats bevonden.
Bohmer, ten Bohmer

Aanleiding

De begraafplaats Mariahof is een katholieke begraafplaats die vanaf 1923 tot heden gebruikt wordt. Over dit kerkhof is hier min of meer een inleiding te lezen, in een overzicht van waarschijnlijk alle begraafplaatsen in de gemeente Renkum.

In de "Echo van zes dorpen", maart 2018 werd een gedeelte van het hier bovenstaande (in de link) artikel gebruikt, en daar kwam een reactie op van Joop ten Böhmer, zie hiernaast.

“Mijn naam is Johannes Theodorus ten Böhmer. Ik ben de 4e Johannes op rij! De namen van mijn ouders zijn: Johannes ten Böhmer (geboren te Renkum op 4 december 1914 ) en Theodora Geertruida Gerritsen (geboren te Randwijk op 12 mei 1915). Zij huwden op 12 juli 1943 te Renkum. De namen van mijn grootouders zijn: Johannes ten Böhmer (geboren te Renkum op 17 januari 1882) en Johanna Wilhelmina Jacobs (geboren te Wageningen op 12 oktober 1880). Zij huwden te Renkum 11 augustus 1905, en waren derhalve op 11 augustus 1930 25 jaar gehuwd. De namen van mijn overgrootouders zijn: Johannes ten Böhmer, geboren te Renkum op 16 februari 1854) en Willemina Möller geboren te Wageningen op 21 februari 1856. Zij huwden te Wageningen op 10 november 1876 en waren daarom op 10 november 1926 50 jaar getrouwd.”

“Naar aanleiding van het artikel in de Echo’s heb ik hierbij wat aanvullingen en wat andere informatie met betrekking tot omgekomen personen met de naam Böhmer tijdens de tweede wereldoorlog. Voor zover mij bekend zijn er in de tweede helft van WO II, vijf mensen omgekomen met de naam Böhmer, afkomstig uit de gemeente Renkum. Vier direct en een is indirect slachtoffer geworden van de oorlog.
Voor zover ik kan nagaan kwam de naam Böhmer, ten Böhmer, Bhömer en ten Bhömer niet voor in Renkum en directe omgeving vóór 1828, het jaar dat een van mijn voorvaderen Hendrik ten Böhmer, toen 22 jaar, vanuit het Duitse Niel (bij Kleef) naar Renkum kwam om te werken, zoals vele mannen in het grensgebied. De zogenaamde “Hollandgänger” (zie boek “De Landverhuizers” van G.H. Ligterink).
Dat genoemde Hendrik niet terugkeerde naar Duitsland (Pruissen) blijkt uit het feit dat hij trouwde met Johanna Kuiper op 28 april 1828 en op 2 augustus 1828 hun eerste zoon Matthijs werd geboren (na 3 à 4 maanden huwelijk). De veronderstelling dat alle Renkumse personen met deze naam dan ook van hem afstammen is niet onwaarschijnlijk. In de huwelijksakte heet hij Hendrik Ten Böhmer. De andere schrijfwijzen zijn ontstaan bij inschrijving van nieuw geborenen bij de Burgerlijke Stand. Ik ben derhalve van mening dat alle (ten) Böhmers in Renkum en directie omgeving familie van elkaar zijn. Ik heb de meesten ook in beeld en daaruit blijkt dit ook.
Er zijn ook wel groepen met de naam (ten) Böhmer in Overijssel, rondom Lobith en rondom Gendringen-Ulft en Millingen. Verbanden met Renkum heb ik daar (nog) niet gevonden.
Joop te Böhmer
Johannes Böhmer

Renkum 4 juli 1923 - Hannover 28 maart 1945

Hij werd geboren te Renkum op 4 juli 1923. Hij was een zoon van Johannes Böhmer en Maria Margaretha Evers.
Van beroep was hij bankwerker en hij woonde met zijn ouders aan de Achterdorpsstraat te Renkum.
Hij kwam om bij een bombardement op Hannover op 28 maart 1945. Hij woonde in Lager Mühlenberg aan de Hemelerchaussee. Als doodsoorzaak wordt vermeld bomtreffer – verbranding op het terrein van Vereinigter Lichtmetallwerke aan de Göttingerchaussee te Hannover. Hij was toen 22 jaar. Hij is begraven in Renkum op het kerkhof aan de Groeneweg.

Johannes Böhmer
Böhmer Mariahof Renkum
te vinden rechts achter op de begraafplaats.

Johannes Böhmer

online begraafplaatsen.nl

Het graf is een zogenaamd Rijksgraf van de OGS.
Francina Margaretha Böhmer

Wageningen 21 maart 1920 - Wageningen 26 maart 1943

Zij werd geboren te Wageningen op 21 maart 1920, maar haar vader Stephanus Wilhelmus Böhmer was afkomstig uit Renkum. Haar moeder Gijsberta Pieternella Jägers was afkomstig uit Culemborg.
Francina was op 26 maart 1943 op bezoek in de Beekstraat 11 te Wageningen bij haar schoonzus Geertje van Merkenstijn toen omstreeks 21.35 uur een V-1 bom insloeg in het zogenaamde Roode Dorp. Er kwamen 28 mensen om het leven. Zij was bij haar overlijden 23 jaar. Zij was gehuwd met Dirk van Merkenstijn, tewerkgesteld in Duitsland. Zij woonden Celebesstraat 3 te Wageningen.

Francina Margaretha Böhmer wordt hier genoemd.
Renkum 21 maart 1920 - Wageningen 26 maart 1943

Francina Margaretha Böhmer was op vrijdagavond 26 maart 1943 op bezoek bij haar schoonzuster Geertje van Merkestijn aan de Beekstraat 11.
Zij en alle familieleden die in de woning aanwezig waren werden dodelijke getroffen tijdens de bominslag.
Francina Margaretha Böhmer was op 3 oktober 1942 in Renkum gehuwd met Dirk van Merkestijn. Ze was de dochter van Stephanus Böhmer en Gijsberta Pieternella Jägers.
Het echtpaar van Merkestijn-Böhmer woonde aan de Celebesstraat 3 te Wageningen.
Dirk van Merkestijn werkte in Duitsland, hij was door het Arbeidsbureau tewerkgesteld.
Na de identificatie van de slachtoffers op 27 en 28 maart 1943 in het ziekenhuis ‘Ziekenzorg’ en de doodschouw door Dr. Winkler Prins werden de doden op 29 maart overgebracht naar de grote zaal van de schouwburg “De Junushoff’.
De zes doden van Beekstraat 11 werden op 31 maart 1943 begraven op de algemene begraafplaats te Wageningen.
Francina Margaretha Böhmer staat vermeld op de Naamwand van het Monument voor de Gevallenen aan de Costerweg in Wageningen
bron
 Everdina ten Böhmer

Renkum 1 november 1926 - Wageningen 17 september 1944.

Zij werd geboren te Renkum op 1 november 1926 als jongste dochter van Hendrikus ten Böhmer en Everdina Wennekes.
Op zondag 17 september 1944, kwam er een bommenregen neer op de Wageningse wijk “Sahara”. Hierbij vielen 35 doden en werden 14 mensen zwaar gewond. Everdina was een van de slachtoffers van dit bombardement. Zij overleed in het pand Ericaplein 6. Zij was dienstbode bij mevrouw Koeslag-Reiter. Zij werd begraven te Wageningen op 21 september 1944 en later herbegraven op 2 augustus 1945 op de RK begraafplaats Mariahof te Renkum. Tijdens dit bombardement werd een zus van haar Hendrika Wilhelmina (Heintje) ernstig gewond. Zij overleefde haar verwondingen en overleed 10 januari 1997 in een leeftijd van 81 jaar. Van deze feiten wordt ook melding gemaakt in het boek “Vlucht uit Renkum” van J.P. van de Vooren (p.23). Everdina was overigens een nichtje van Johannes Böhmer, die omkwam in Hannover.

Een andere bron: Wageningen 1940 - 1945

Everdina Bohmer
Johanna Maria ten Böhmer

Renkum 1904 - Renkum 16 september 1944

Het verhaal is wat anders maar niet minder gruwelijk. Het betreft Johanna Maria ten Böhmer. Zij werd geboren te Renkum in 1904. Zij overleed te Renkum op 16 september 1944, in een leeftijd van 40 jaren. Dit was een dag voor de luchtlandingen op de heidevelden te Renkum Wolfheze.

Het huis waar zij was opgebaard (Hoogeweg 9 te Oosterbeek) werd gedurende de acties getroffen door een fosfor-brand-bom en brandde af. Haar stoffelijke resten zijn later verzameld en begraven in een massagraf op de Algemene begraafplaats in Oosterbeek tezamen met nog 13 andere civiele personen. Voor de graven langs is een koperen strip aangebracht waarop de namen van de slachtoffers zijn vermeld. Zij was gehuwd met A. Rusch jr.
Bij het Gelders Archief kent men een andere geboortedatum: 26 september 1903.

Online Begraafplaatsen
Andreas Böhmer

  Renkum op 5 augustus 1914 - 10 oktober 1943 Amelsbüren.

Hij was een zoon van Arie Böhmer en Catharina Mathilde Jansen. Van beroep was hij schilder. Hij verbleef (Arbeitseinzats) in Lager Mecklenbeck te Münster. Hij overleed op 10 oktober 1943 te Amelsbüren, een dorpje in de buurt van Münster Westfalen.

Het "Deutsche Arbeitsfront" (DAF), beschikte sinds 1940 over het kamp te Mecklenbeck aan de Weseler Strasse, Münster waar 800 "Ersatzarbeiter" verbleven. De tewerkgestelden hielpen boeren, werkten in de metaalindustrie, hielpen de gemeente met huisvuil, puinruimen, aanleg en herstellen van straten, bouwden bunkers, schuilplaatsen, e.d.

Andreas Böhmers is tegenwoordig begraven op de Mariahof in Renkum, zie het verhaal hieronder.

Hier het verhaal van Andreas Böhmer bij de OGS.
Andreas Böhmer
Andreas Böhmer, begraven in Amelsbüren, Loenen of Renkum?

In de tekst over Andreas hierboven staat: “Hij overleed op 10 oktober 1943 te Amelsbüren, een dorpje in de buurt van Münster Westfalen.”

Op de foto van de Sterbeurkunde staat hetzelfde vermeld: “ist am 10 oktober 1943 in Amelsbüren verstorben.” De Sterbeurkunde is in Sankt Mauritz te Munster afgegeven. De foto ervan staat in het vak hierboven.

Uit nader onderzoek op het www. Bij http://www.archive.nrw.de/LAV_NRW/jsp/findbuch.jsp?archivNr=318&klassId=1&tektId=162&id=2206 vond ik:
Johannes Böhmer Kriegsgraber D

In de tekst over Andreas hierboven staat: “Hij overleed op 10 oktober 1943 te Amelsbüren, een dorpje in de buurt van Münster Westfalen.”

Op de foto van de Sterbeurkunde staat hetzelfde vermeld: “ist am 10 oktober 1943 in Amelsbüren verstorben.” De Sterbeurkunde is in Sankt Mauritz te Munster afgegeven. De foto ervan staat in het vak hierboven.

Uit nader onderzoek op het www. Bij http://www.archive.nrw.de/LAV_NRW/jsp/findbuch.jsp?archivNr=318&klassId=1&tektId=162&id=2206 vond ik:

of te wel Andres Böhmer is samen met 2 anderen van de katholieke begraafplaats in Amelsbüren overgebracht naar het ereveld Loenen. We nemen maar aan dat er in Duitsland maar één aantekening is gemaakt de herbegrafenissen vinden allen plaats in Loenen. Hermanus Nieuwenburg en Nicolaas Wouterus Groenestein liggen wel begraven op het ereveld in Loenen. Andreas Böhmer niet.

Andreas Böhmer Renkum
 Bij het zoeken naar beide plaatsen zie je dat beide plaatsen in of vlakbij Münster liggen. Bij het Gelders Archief heb ik gezocht in de correspondentie van de Oorlogsgravenstichting en daar vond ik: "Andreas Böhmer; geboren te Renkum op 5 augustus 1914. Overleden op 10-10 1943 te Sankt Mauritz, en begraven op de R.K begraafplaats (Groeneweg Renkum). Begraven in een koopgraf; vak 3e kl 1; Rij 4; No 215". De overlijdenslocatie is Sankt Mauritz, maar dat is te vergelijken met “overleden te Heelsum”, of “overleden te Renkum”. Heb je het over het dorp of over de gemeente. Dat is eigenlijk hetzelfde.

Ik kom bij het zoeken wel dit tegen:  “Auf dem Friedhof an der Davertstraße in 48163 Münster-Amelsbüren befinden sich im mittleren Bereich des Friedhofes ein … Massengrab mit Kriegsopfern aus dem 2. Weltkrieg.”
Andreas Böhmer
Op de steen staat:
1939 - 1945
ANDREAS BÖHMER, NIEDERLANDE, 1914 - 1943
LIVINUS CANSSEE, BELGIEN, 1899 - 1945
IRINA CHOLODIYAH, UDSSR, 1884 - 1944
SOFIA KRAWCZYK, POLEN, 1920 - 1944
ANNA RASIUAWA, UDSSR

Het blijkt een verzamelgraf in Amelsbüren waar Andreas Böhmer begraven zou zijn. De tekst: "Bild von dem Massengrab mit 5 Kriegsopfern aus dem 2. Weltkrieg." Een graf dus, geen monument, ter nagedachtenis aan omgekomen oorlogsslachtoffers. Als eerste staat daarop vermeld: Andreas Böhmer ??? (bron)

Op de Renkumse begraafplaats Mariahof is dit graf met de 2 zonen Wim en Andries Böhmer te vinden.
Andreas Böhmer Renkum Mariahof
Het graf is direct vooraan links op de Mariahof. De tekst op de steen daar maakt duidelijk dat dit graf van een jongere broer, na de oorlog door de ouders is gebruikt om Andreas ook te begraven. Met historisch onderzoek kom je fouten tegen. Ben er zelf ook goed in. Één persoon met twee graven??? We hebben contact gezocht met de beheerders van de Mariahof in Renkum, Ammelsbüren (nog geen antwoord) en met de Oorlogsgraven Stichting.

Het antwoord van de Oorlogsgravenstichting op deze vragen was als volgt: “na de oorlog is het lichaam van Andreas Böhmer op verzoek van zijn familie vanuit Duitsland overgebracht naar Nederland. Destijds had de familie de keuze uit bijzetting in een familiegraf of bijzetting op het Nationaal Ereveld te Loenen. De familie Böhmer heeft destijds gekozen voor het familiegraf op de R.K. Begraafplaats te Renkum. Daar is het lichaam van Andreas herbegraven op 7 februari 1952. Helaas komt het wel vaker voor dat namen op (graf)monumenten in Duitsland bleven staan of later alsnog vermeld werden.” (bron: Johan Teeuwisse, Coördinator Archief, Oorlogsgraven Stichting).

De Katholieke kerk (Administratie PZTB) bevestigd dat Andreas Böhmer in het graf op de Mariahof ligt

Van de Duitse begraafplaats beheerder (xxx@bistum-muenster.de) tot op heden geen antwoord gehad.

Met dank aan Joop ten Böhmer, een familielid.
James Michael Gibbons
xxxx - Gemeente Renkum, september 1944

Lid van het 156 Bn. Parachute Regt., A.A.C.
Hij ligt begraven op de Mariahof in Renkum op de eerste rij aan de linker kant.

"Tijdens operatie Market Garden in september 1944 probeerden veel Britse Airbornes de Rijn over te steken om uit handen te blijven van de Duitsers. Veel van die Britten werden gedood door vijandelijk vuur of ze verdronken in de Rijn. Waarschijnlijk ook James Gibbons, hij is vermoedelijk verdronken tijdens deze oversteek en is waarschijnlijk later aangespoeld in de buurt van Renkum". (bron)



James Michael Gibbons


anderen namen
Rik Willem van Maanen

Renkum 10 februari 1866 - Wageningen 27 september 1944

Rik Willem van Maanen was landbouwer te Heelsum.
Hij raakte zwaargewond bij de vijandelijkheden in Heelsum en overleed in het ziekenhuis ‘Ziekenzorg’ te Wageningen op 27 september 1944 om 21.00 uur.
Rik Willem van Maanen was ongehuwd. Zoon van Gerrit van Maanen en Hermijnia Ottonia van Beek.

bron: Wageningen 1940 - 1945

Jan Janssen

Renkum 11 maart 1906 - Wageningen 27 september 1944

Jan Janssen overleed op 27 september 1944 in het ziekenhuis ‘Ziekenzorg’ te Wageningen om 21.00 uur. Hij was getroffen door granaatscherven en werd zwaargewond naar het ziekenhuis overgebracht
Jan Janssen woonde met zijn vrouw Engelina Brink in Heelsum. Hij was de zoon van Roelof Janssen en Hendrina Everdina Rijksen.
Jan Janssen werd herbegraven op de Kerkelijk Begraafplaats Doorwerth

Bronnen
Archief gemeente Wageningen
Register van overlijden 1945 no. 142
bron: Wageningen 1940 - 1945

Jacob Gerrit van Harte

Deventer 10 april 1888 - Wageningen 30 september 1944

Jacob Gerrit van Harte werd op 30 september 1944 omstreeks 11.30 getroffen door granaatvuur.
Zwaargewond werd hij naar Oranje Nassau’s Oord gebracht en overleed daar om 14.30 uur.
Hij werd begraven naast de kapel. Op 20 juli 1945 vond de herbegrafenis plaats op de Renkumse begraafplaats Onder de Bomen.
Jacob Gerrit van Harte was de zoon van Derk Jan van Harte en Carolina Oosterenk en getrouwd met Grada Lammerdina Ooiman. Hij was chef machinist bij Van Gelder, papierfabriek.

Bronnen
A.M. van Gent/Marketgarden.com
Archief gemeente Wageningen
Register van overlijden 1945 no. 126.
‘Van Cortenbergh tot Oranje Nassau’s Oord’ 1357-1976 Wes Beekhuizen.
bron: Wageningen 1940 - 1945

Ester en Betje Cohen

bron: Wageningen 1940 - 1945

Wageningen – De tragische dood van Esther en Betje Cohen, april 1943
Ester en Betje Cohen 1940-1943

De zussen woonden met hun moeder aan de Kerkstraat 5, hoek Achterdorpsstraat 10 in Renkum, waar ze de zuivelwinkel dreven van hun in 1933 overleden vader Salomon Cohen. Op 20 juli 1940 vertrokken ze met hun moeder Sara (december 1941 een natuurlijke dood gestorven) naar hun respectievelijke broer en zoon Meijer in Arnhem. Het is onduidelijk waarom ze dat deden. Het deel van Renkum waar ze indertijd woonden, was niet zwaar getroffen. De zussen hebben in de eerste oorlogsjaren in Arnhem, Oosterbeek en Doorwerth gewoond dan wel ondergedoken gezeten. Hun laatste verstekplaats was bij de familie Boelens aan de Kerklaan in Doorwerth, voordat ze verdronken.
Het verhaal gaat dat de zussen op 20 april 1943, op de vlucht voor de nazi’s, in de bossen van Doorwerth verbleven en vergeefs een nieuwe schuilplaats hebben gezocht. Of dat waar is, is niet aangetoond. Een nichtje van de zussen heeft later wel verklaard dat haar tantes tijdens de onderduikperiode in Arnhem radeloos waren en zich opgejaagd voelden.

Emanuel (Maantje) Manasse
21 november 1882

en Fanny Manasse-Hartogsohn
14 augustus 1885

9 april 1943, vermoord in Sobibor.
Maantje Manasse was een actieve man. In Renkum had hij een drogisterij en een boekhandel. Daarnaast was hij de uitgever van het weekblad de “Renkumse Courant”, die elke zaterdag verscheen. Hij drukte ook ansichtkaarten van Renkum en omgeving. Manasse trouwde met Fanny Hartogsohn, een Duitse vrouw uit Emden. Samen kregen ze twee zoons: Eugène en Herman. Het gezin woonde aan de Dorpsstraat 105 in Renkum, naast de drogisterij. Manasse had bestuursfuncties in de V.V.V. de Middenstandsvereniging van Renkum, de ijsclub ‘Vooruit’, de Oranjevereniging en de Joodse Kerk in Wageningen.
In oktober 1942 kwam er een abrupt einde aan dit actieve leven: de familie Manasse verdween uit Renkum. Maantje en Fanny doken onder in het Bennekomse bosgebied rondom de Bosbeekweg. Waar ze precies ondergedoken waren weten we niet zeker, daar zijn drie verschillende verhalen over. Het kan ook zijn dat alle verhalen kloppen, want onderduikers werden vaak ‘doorgegeven’ als er gevaar dreigde of als er nieuwe mensen ondergebracht moesten worden. Arie de Groot, de eigenaar van Pension De Boschbeek, speelde hierin een belangrijke rol.
Lang duurde de onderduik van Fanny en Emmanuel echter niet. In maart 1943 werd er een razzia gehouden in het bosgebied en Maantje en Fanny werden gearresteerd. Op 2 april werden ze overgebracht naar Kamp Westerbork en met het eerstvolgende transport van 6 april werden ze doorgestuurd naar Sobibor. Op 9 april zijn ze daar vermoord.
Hun twee zoons, Eugène en Herman, overleven beide de oorlog. Volgens één bron zijn ze ‘op tijd ontkomen naar Engeland’. Dat zou dan dus al voor de oorlog geweest zijn.
Bij het huidige natuurvriendenhuis de Boschbeek liggen meerdere Stolpersteine, waaronder een voor de Manasse’s. In Renkum is sinds 1963 een straat naar hen vernoemd. bron.
Jan Seegers

Driel gemeente Heteren 7 mei 1889 - Wageningen 4 oktober 1944
Tijdens de evacuatie van Heelsum op 4 oktober 1944 werd Jan Seegers op de Keijenbergscheweg te Wageningen dodelijk getroffen door granaatvuur. Hij overleed om 11.30 uur.
Jan Seegers was getrouwd met Gerarda Woutera van den Brand en zij woonden aan de Ottoweg 10a te Heelsum. Hij was de zoon van Jacobus Gerardus Seegers en Jenneke Speijers.
Zijn beroep was broodbakker.

Bronnen
Gemeentearchief Wageningen
Register van overlijden 1945 no. 118.
Gelders Archief, Heteren geboorteregister
A.M. van Gent Marketgarden.com
bron: Wageningen 1940 - 1945

Aaltje Termeer

Avezaath 17 november 1866 - Wageningen 4 oktober 1944

  Aaltje Termeer woonde in bij het gezin van haar dochter Jenneke Gosewina van Aalst- de Wit aan de Koninginnelaan te Heelsum.
Tijdens de evacuatievlucht op 4 oktober 1944 vanuit Heelsum via de Keijenbergscheweg naar Bennekom-Ede werd Aaltje Termeer dodelijk getroffen door geallieerd granaatvuur uit de Betuwe.
Het gezin van haar dochter liep enkele tientallen meters achter haar en ook daar sloeg het noodlot toe.
Aaltje Termeer en haar dochter Jenneke Gosewina de Wit overleden om 11.00 uur.
Zij werden begraven op de algemene begraafplaats te Bennekom.
Aaltje Termeer was op 26 juni 1890 te Zoelen getrouwd met Aalbert de Wit, die op 6 februari 1912 in Erichem overleed.

Bronnen:
Gemeentearchief Wageningen
Register van overlijden 1945 no. 134
bron: Wageningen 1940 - 1945

Theodorus Johannes Verstegen

Renkum 1 juni 1900 - Wageningen 24 mei 1945

Theodorus Johannes Verstegen was gehuwd met Bernardina Maria Wissenburg en zoon van Christianus Verstegen en Hendrina Jansen. Na de evacuatie van Renkum was hij sinds eind september 1944 woonachtig te Veenendaal.
Hij was evenals vele evacués verplicht tewerkgesteld bij de stellingbouw van de OT in de gemeente Wageningen en werd gevangen genomen in het Binnenveld (Spergebied) door een patrouille van de Landstormcompagnie Lippert en door de Nederlandse SS’er, A.C. Kooijmans doodgeschoten.
Theodorus Johannes Verstegen werd op 24 mei 1945 samen met drie anderen gevonden in een graf achter de boerderij Bovensteeg 1 te Wageningen. Hij werd begraven op de Rk begraafplaats Mariahof, Groeneweg te Renkum. Op de grafsteen staat als overlijdensdatum 15 maart 1945.

Bronnen
Gemeentearchief Wageningen
Register van overlijden. 25 mei 1945 no. 3
‘Kroniek van Ede’ Th A. Boeree.
A.M. van Gent/ Marketgarden.com
bron: Wageningen 1940 - 1945

Jenneke Gosewina de Wit

Erichem, gemeente Buren 11 oktober 1896 - Wageningen 4 oktober 1944

Jenneke Gosewina de Wit woonde met haar man Jan Albertus van Aalst en hun drie zonen sinds 2 november 1938 in de woning van Rehoboth tegenover het oude kerkje van Heelsum. Van Aalst was vanaf die dag aangesteld als koster van het kerkje op de heuvel. Jenneke was de dochter van Aalbert de Wit en Aaltje Termeer.
Jenneke Gosewina de Wit was samen met haar man, drie zonen en haar moeder Aaltje Termeer weggevlucht vanuit hun woning aan de Koninginneweg. De bombardementen van de luchtlandingen en de beschietingen vanuit de Betuwe hadden ze al doorstaan. De bezetter had het bevel gegeven de gehele Veluwezoom te ontruimen.
De familie vluchtte, met op de kruiwagen wat hoognodige bezittingen, richting Bennekom.
Op de Keijenbergscheweg ter hoogte van de Leemkuil sloeg het noodlot toe. Jenneke werd temidden van haar gezin dodelijk getroffen door een granaatscherf. Haar man en kinderen bleven wonderwel ongedeerd.
Moeder Aaltje Termeer liep enige tientallen meters voor het gezin uit. Ook zij werd geraakt en was eveneens dodelijk gewond.
Jenneke de Wit en haar moeder Aaltje Termeer werden begraven op de algemene begraafplaats te Bennekom.
Jenneke werd in 1952 herbegraven op de Kerkelijke begraafplaats Doorwerth.

Bronnen.
Familie van Aalst, informatie en foto’s.
J. van Orden
Gemeentearchief Wageningen,
register van overlijden 1945 no. 135
Gelders archief, register van geboorten gemeente Buren.
Geboorteregister 1896 no. 48

bron: Wageningen 1940 - 1945



Het Renkumse verzet, niet altijd een oorlogsslachtoffer.
Evert Hendrik Jan Boven

11-5-1919 - 11-4-1944
Gem. Begraafplaats Zuid Oosterbeek
Hendrik Charles Cramm
(1918-1945)

Cramm trad tijdens de Tweede Wereldoorlog in dienst van de Engelse RAF.
Begraven op het Militair ereveld Grebbeberg te Rhenen.
Henri Charles Munter

Meester Cornelis, Ned. Oost Indië 6-2-1900 - Arnhem 3-5-1943
Begraven op Nieuw Eykenduynen, Den Haag.

Jan Peelen

Renkum 9 december 1910 - 22 april 1997

Jan Peelen is drager van de Militaire Willemsorde, één van de 17 burgers die deze hoge onderscheiding na 1940 ontvingen. Jan Peelen, een boerenzoon, zag kans op 22 oktober 1944 een groep van 138 Engelsen, voornamelijk Airbornes die tijdens de Slag bij Arnhem waren ingesloten, door de Duitse linies en over de Rijn te smokkelen. Over deze spectaculaire redding, die bekend werd onder de naam Operatie Pegasus I is het boek 'Het begon onder melkenstijd' geschreven (Den Haag 1955).

De Britse koning George VI verleende Jan Peelen de Medaille van de Koning voor Moed tijdens het verdedigen van de Vrijheid die op op 20 oktober 1952 in 's-Gravenhage werd uitgereikt. Jan Peelen werd gedecoreerd met het Oorlogsherinneringskruis met de gesp Krijg te Land 1940-1945, het Verzetsherdenkingskruis, het Mobilisatie-Oorlogskruis en het Ereteken voor Orde en Vrede met vier gespen voor vier jaar dienst in Indië.

Het boek 'Het begon onder melkenstijd' is een must voor liefhebbers van oorlogsverhalen. Er zijn vele herdrukken verschenen en op het www zwerven ook downloadbare PDF's. Zoek zelf met de titel + PDF.

In Renkum is er een weggestopt Jan Peelen plantsoen. Een doodlopend zijstraatje van de Kerkstraat. Dat geeft mij enige plaatsvervangende schaamte.
Jan Peelen
Abraham Streefland

26 maart 1906 - 8 maart 1945

Jacques Matheus Josephus Quaedvlieg

22 januari 1917 (Linne) - 3-5-1943 (Arnhem)
Wonende te Oosterbeek en kantoorbediende van de N.V. Vereenigde Nederlandsche Rubberfabriek in Heveadorp. Rooms-Katholiek. Lid verzet. Bij de Rubberfabriek deed het personeel mee aan de April-Meistaking 1943. Een compagnie van de Waffen-SS sloot Heveadorp op 3 mei 1943 af. De bezetter arresteerde 6 werknemers die werden gefusilleerd. (bron)




Andere bijzondere namen
Kate Anna ter Horst-Arriëns

6 juli 1906 - 21 februari1992

Kate ter Horst stond bekend als "de engel van Arnhem' omdat zij in september 1944 bij de - door de geallieerden verloren - Slag bij Arnhem in haar huis, de pastorie van de Hervormde kerk in Oosterbeek tal van gewonde en stervende Britse militairen liefdevol heeft verzorgd en verpleegd. Na de oorlog werd zij draagster van de Engelse "King's Medal for Courage in the cause of Freedom' en "Member of the British Empire'.
wikipedia



Over de Renkumse begraafplaatsen is hier een overzicht.